Ἡ Κοίμησις τῆς Θεοτόκου Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής

 

Tώρα μὲ τὴν Χάριν της θὰ ὁμιλήσωμε περὶ τῆς ἐξόδου καὶ τῆς Μεταστάσεως αὐτῆς ἀπὸ τὸν παρόντα κόσμον εἰς τὴν αἰώνιον Βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ της. Εἶναι ὄντως φαιδρὰ καὶ χαρμόσυνος γιὰ τὴν ἀκοὴν τῶν φιλοθέων ἡ τοιαύτη διήγησις.

Ὅταν, λοιπόν, ὁ Χριστός, ὁ Θεός μας, εὐδόκησε νὰ μεταθέση τὴν παναγίαν καὶ πανάμωμον μητέρα του ἀπὸ τὸν κόσμον αὐτὸν εἰς τὴν Βασιλείαν του, προκειμένου νὰ λάβη τὸν ἄφθαρτον στέφανον τῶν ὑπερφυῶν ἀγώνων καὶ ἀρετῶν της, νὰ τὴν τοποθετήση θεομητροπρεπῶς «ἐκ δεξιῶν του, περιβεβλημένην μὲ πορφύραν καὶ πεποικιλμένην ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ» (Ψαλμ. μδ΄, 12) καὶ νὰ τὴν ἀνακηρύξη Βασίλισσαν πάντων τῶν κτισμάτων, ὁδηγῶν αὐτὴν εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος καὶ ἐγκαθιστῶν εἰς τὰ ἐπουράνια Ἅγια τῶν Ἁγίων, τῆς ἐγνωστοποίησε ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἔνδοξον αὐτῆς μετάστασιν.

Ἀπέστειλε πάλιν εἰς αὐτὴν τὸν ἀρχάγγελον Γαβριὴλ γιὰ νὰ τῆς ἀναγγείλη τὴν ἔνδοξον ἐκδημίαν της, καθὼς ἄλλοτε τὴν θαυμαστὴν αὐτῆς σύλληψιν.

Τὴν ἐπεσκέφθη λοιπὸν ὁ ἀρχάγγελος καὶ τῆς ἐπέδωσε ἕνα κλάδον φοίνικος, σύμβολον τῆς νίκης, τὸ ὁποῖον εἶχε ἄλλοτε χρησιμοποιήσει ὁ λαὸς ὑποδεχόμενος εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ τὸν Υἱόν της, τὸν νικητὴν τοῦ θανάτου καὶ ἐξολοθρευτὴν τοῦ Ἅδου.

Πρωτ. Δημήτριος Στανιλοάε Εἰσαγωγὴ* στὴ «Μυσταγωγία» τοῦ Ἁγ.Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ Μετάφραση ἀπὸ τὰ γαλλικά Ἰγνάτιος Σακαλῆς Ἀθῆναι, Ἀποστολικὴ Διακονία, 1997 [Γ’ἔκδ. ]

 
Τὰ πρῶτα ἔργα

Περίπου δέκα χρόνια ἀργότερα (624 - 625), ὁ ἅγιος Μάξιμος ἔρχεται ἀπὸ τὸ μοναστήρι αὐτό, στὸ μοναστήρι τοῦ ἁγίου Γεωργίου τῆς Κυζίκου καὶ μένει ἐδῶ ὡς τὴν ἐπιδρομὴ τῶν Περσῶν στὰ 626. Ἐδῶ γράφει καὶ τὰ πρῶτα του ἔργα. Εἶναι οἱ πρῶτες του ἐπιστολές, ποὺ ἀπευθύνονται στὸν Ἰωάννη Κουβικουλάριο, καὶ ἀνάμεσά τους ἡ τόσο σημαντικὴ δεύτερη ἐπιστολή, ποὺ πραγματεύεται περὶ τῆς ἀγάπης.(2) Τὸν ἴδιο καιρὸ (γύρω στὰ 626) φαίνεται ὅτι γράφηκαν τὰ ἔργα: «Λόγος ἀσκητικός» καὶ «Κεφάλαια Περὶ Ἀγάπης», ποὺ ἀπευθύνονται καὶ τὰ δύο στὸν ἴδιο Ἐλπίδιο. Στὴν ἴδια ἐποχὴ χρονολογοῦνται τὰ «Πνεύσεις, Ἐρωτήσεις καὶ Ἀποκρίσεις» καὶ «Ἑρμηνεία εἰς τὸν Ψαλμὸν 59». Φαίνεται ὅτι λίγο νωρίτερα γράφηκαν «Τὰ ρ’ γνωστικὰ κεφάλαια», τὰ λεγόμενα καὶ «Ἑκατοντὰς Μόσχας», ποὺ ἐκδόθηκαν ἀπὸ τὸν Ρῶσο Ἐπιφάνοβιτς.(3)

Μέσα σ' ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα μιλᾶ ἕνας ἄνθρωπος ἀπασχολημένος μὲ τὴν πρακτικὴ πνευματικὴ ζωὴ καὶ λιγώτερο μὲ τὴν πλαισίωση αὐτῆς τῆς ζωῆς μὲ μιὰ φιλοσοφικοθεολογικὴ περιεκτικὴ πνευματικὴ ἄποψη. Ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι δοκιμασμένος στὶς προσπάθειες γιὰ τὸν ἐξαγνισμὸ τῶν παθῶν καὶ τὴν κατάκτηση τῆς ἀρετῆς. Πρὸ πάντων τὰ τρία πρῶτα ἔργα, ποὺ ἀναφέραμε, ἔχουν κύριο θέμα τὴν ἀγάπη, ποὺ σ' αὐτὴν ὁ ἅγιος Μάξιμος βλέπει τὴν κορύφωση τῆς πνευματικῆς ζωῆς, πρὸς τὴν ὁποία ὁδηγοῦν ἡ κάθαρση τῶν παθῶν καὶ οἱ προσπάθειες γιὰ τὴν κατάκτηση τῶν ἀρετῶν. Ἀλλὰ στὸ ρόλο τοῦ παγκόσμιου δεσμοῦ ποὺ δίνει στὴν ἀγάπη (κυρίως στὴ δεύτερη ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Ἰωάννη Κουβικουλάριο) βλέπομε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τὸν κατοπινὸ στοχαστὴ μὲ τὴν κοσμικὴ ὅραση. Παρόλο ποὺ ὁ βιογράφος μιλᾶ γιὰ τὴ μεγάλη ἐντύπωση, ποὺ προξένησε ὁ ἅγιος Μάξιμος στὸ μοναστήρι τῆς Χρυσούπολης, φαίνεται πὼς πρέπει νὰ πέρασε πολλὲς στενοχώριες ἐξαιτίας τοῦ φθόνου. Στὸ «Λόγο Ἀσκητικό» ἀντανακλᾶται ἴσως τὸ πνεῦμα τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἀγάπης, μὲ τὶς ὁποῖες ὁ ἅγιος Μάξιμος ἀπαντοῦσε σ' ὅλα αὐτὰ τὰ κύματα τῆς ζήλειας. Ὁ Hans Urs von Balthasar βλέπει μιὰ ἀνταύγεια αὐτῆς τῆς γεμάτης ἀγάπη συμπεριφορᾶς στὰ «Κεφάλαια Περὶ Ἀγάπης». (Μέσα στὰ στενόχωρα μοναστήρια ὅπου ζῆ, σηκώνονται ψηλὰ τὰ κύματα τῆς ζήλειας καὶ τῆς συκοφαντίας, καθὼς βλέπει ἀμέσως ὅποιος ἔχει μάτια στὰ «Κεφάλαια Περὶ Ἀγάπης», ὁ ἴδιος ὅμως ἀποκρίνεται πάντα μόνο μὲ ἀγάπη, ποὺ εἰσχωρεῖ στὴ σφαῖρα τῶν παθῶν καὶ ὑψώνεται στὴν ἐλευθερία ἑνὸς οἰκουμενικοῦ ἐναγκαλισμοῦ ποὺ μιμεῖται τὸ Θεό. Θὰ δοῦμε πόσο αὐτὴ ἡ εὐαγγελικὴ ἀγάπη, ποὺ ἀρνεῖται κάθε πρόθεση γιὰ προσωπικὴ δύναμη, εἶναι ἡ τελικὴ δύναμη ποὺ συνθέτει τὴ σκέψη του καὶ τὴ ζωή του».(4)

---

Σημειώσεις

* Χωρὶς τὴ συμπόρευση τοῦ κ. Π. Νέλλα σ' ὅλη τὴ διαδρομὴ καὶ τὴ συνάντηση τοῦ ξεκινήματος μὲ τὸν π. Ἀρτέμιο ἡ ἀπόδοση αὐτὴ θὰ ἦταν πολὺ κατώτερη.— Τοὺς ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνη μου. (Σημείωση τοῦ μεταφραστῆ).

2. P. G. 91, 392 - 408.

3. Στὸ ἔργο του Στοιχεῖα γιὰ τὴ μελέτη τοῦ βίου καὶ τῶν ἔργων τοῦ ἁγίου Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, Κίεβο, 1917 (στὰ ρωσικά).

4. Η. U. VON BALTHASAR. Kosmische Liturgie, Das Weltbild Maximus des Bekenners, Einsiedeln, 1961², σ. 20.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΜΥΡΙΟΒΙΒΛΟΣ 

Τό ἑορτολογικό περιεχόμενο τῆς Κοιμήσεως Γεώργιος Φίλιας Ἐπίκουρος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Οἱ περὶ τῆς ἑορτῆς μαρτυρίες ἐκ τῶν πανηγυρικῶν ἢ ἐγκωμιαστικῶν Ὁμιλιῶν

 

Ἡ σταδιακὴ -μετὰ τὸν 5ο αἰ- διαμόρφωση τῆς ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως καὶ ἡ μετὰ τὸν 6ο αἰ. ἐπισημοποίηση καὶ καθολικὴ ἰσχὺ τῆς ἔδωσαν τὸ ἔναυσμα σὲ περισσότερο ἢ ὀλιγότερο γνωστοὺς ἐκκλησιαστικοὺς συγγραφεῖς νὰ ἐγκωμιάσουν τὸ γεγονός. Αὐτὰ τὰ ἐγκώμια ἢ πανηγυρικὲς Ὁμιλίες ἐξεφωνοῦντο κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ἑορτασμοῦ, ἑπομένως ἐντός τοῦ λειτουργικοῦ πλαισίου ἐπιτελέσεως τῆς ἑορτῆς. Ἡ συνάφειά τους αὐτὴ μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ λατρεία ὑπῆρξε, προφανῶς, ἡ αἰτία τοῦ ἐπισήμου χαρακτήρα, τὸν ὁποῖο προσέλαβαν ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοὺς79. Στὶς συγκεκριμένες Ὁμιλίες ἐκφράζεται μὲ τὸ δαψιλέστερο τρόπο ἡ περὶ τῆς Θεοτόκου θεολογία τῆς ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας.

Γι’ αὐτό, τὰ ἐν λόγω κείμενα ἀποτελοῦν πηγὲς μελετῶν συστηματικῆς θεολογίας περὶ τοῦ γεγονότος τῆς Κοιμήσεως. Ἐκτός, ὅμως, ἀπὸ τὴν πτυχὴ αὐτή, οἱ Ὁμιλίες ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς Κοιμήσεως παρέχουν πλῆθος μαρτυριῶν περὶ τοῦ λειτουργικοῦ τους πλαισίου, δηλαδὴ τοῦ ἑορτολογικοῦ τους περιεχομένου καὶ τῶν τελετουργικῶν τους παραμέτρων.

Τὸ ἐορτολογικὸ περιεχόμενο τῆς Κοιμήσεως

Ἀπὸ τὰ ἀρχαιότερα κείμενα (ἂν ὄχι τὸ ἀρχαιότερο)80, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται στὸ ἑορτολογικὸ περιεχόμενο τῆς Κοιμήσεως εἶναι τὸ Ἐγκώμιον εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Ὑπεραγίας Δεσποίνης ὑμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας τοῦ Μοδέστου, πατριάρχου Ἱεροσολύμων (631-634)81. Ἂν καὶ τὸ συγκεκριμένο Ἐγκώμιο φέρεται ὡς μεταγενέστερό του Μόδεστου (ἔργο τοῦ τέλους 7ου-ἀρχῶν 8ου αἰ.)82  δὲν παύει νὰ μαρτυρεῖ περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως κατὰ τὴν ἐποχὴ τῆς καθολικῆς ἐξαπλώσεώς της.

Πρωτ. Δημήτριος Στανιλοάε Εἰσαγωγὴ* στὴ «Μυσταγωγία» τοῦ Ἁγ.Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ Μετάφραση ἀπὸ τὰ γαλλικά Ἰγνάτιος Σακαλῆς Ἀθῆναι, Ἀποστολικὴ Διακονία, 1997 [Γ’ἔκδ. ]

 Ὁ ἅγ. Μάξιμος

Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς γεννήθηκε τὸ 580 στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ οἰκογένεια εὐγενῆ καὶ πῆρε καλὴ θεολογικὴ καὶ φιλοσοφικὴ μόρφωση. Γύρω στὰ 610 ὁ αὐτοκράτορας Ἡράκλειος τὸν ἐκάλεσε στὴν αὐλή του καὶ τοῦ ἐμπιστεύτηκε τὴ θέση τοῦ πρώτου γραμματέα. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τοῦ ἔδωσε τὴ δυνατότητα ν' ἀποκτήση φιλικὲς σχέσεις μὲ σπουδαῖες προσωπικότητες τῆς αὐτοκρατορίας• μερικὲς ἀπ' αὐτὲς τοῦ ζήτησαν ἀκόμα καὶ συμβουλὲς ἀργότερα, ὅταν ἔζησε σὰν μοναχὸς μακρυὰ ἀπὸ τὴν αὐτοκρατορικὴ αὐλή.

Τρία - τέσσερα χρόνια πιὸ ὕστερα, ἐγκαταλείπει τὴ θέση του στὴν αὐτοκρατορικὴ αὐλή, γιὰ νὰ γίνη μοναχὸς σ' ἕνα μοναστήρι στὴ Χρυσούπολη (Σκούταρι), στὴν ἄλλη ὄχθη τοῦ Βοσπόρου, ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη. Τὸ 618 ἔχει ἤδη ἕνα μαθητὴ ἀφωσιωμένο, τὸ μοναχὸ Ἀναστάσιο, ποὺ μένει κοντά του ὅλη του τὴ ζωὴ κι ἀκόμα μετέχει καὶ στὸ μαρτυρικό του θάνατο.

Ὁ βιογράφος του παρουσιάζει σὰν κίνητρο τῆς περιφρόνησης τῆς λαμπρῆς ζωῆς στὴν αὐλή, γιὰ μιὰ ζωὴ ἁπλοῦ μοναχοῦ σ' ἕνα ταπεινὸ μοναστῆρι, τὴν ἐπιθυμία τῆς ἡσυχίας.(1) Μποροῦμε νὰ ἐπιβεβαιωθοῦμε γι’ αὐτὸ τὸ κίνητρο, τόσο ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἅγιος Μάξιμος μένει σ' ὅλη του τὴ ζωὴ ἁπλὸς μοναχός, παρόλο ποὺ ὑπῆρξε ἡ πιὸ λαμπρὴ διάνοια τῆς ἐποχῆς του καὶ δημιούργησε ἕνα ἔργο ποὺ ἀντιστέκεται σ' ὅλους τους καιρούς, ὅσο καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ πρῶτα γραφτά του, γραμμένα μέσα στὰ πρῶτα δύο -τρία χρόνια, ἀφοῦ ἒφυγε ἀπὸ τὸ μοναστήρι αὐτό, ἔχουν ἀσκητικὸ-πνευματικὸ περιεχόμενο. Τὸ περιεχόμενό τους πρέπει νὰ ἔχη διασαφηνισθῆ ἀπὸ τὸν ἅγιο Μάξιμο κατὰ τὰ χρόνια ποὺ ἔζησε μέσα στὸ μοναστήρι τῆς Χρυσούπολης. Πράγματι, ὁ βιογράφος του ὑπογραμμίζει τὴν πρόοδο ποὺ σημείωσε ὁ ἅγιος Μάξιμος κατὰ τὴν περίοδο αὐτὴ στὴν ἀσκητικὴ πράξη καὶ στὴ θεωρητικὴ ζωή.

---

Σημειώσεις

* Χωρὶς τὴ συμπόρευση τοῦ κ. Π. Νέλλα σ' ὅλη τὴ διαδρομὴ καὶ τὴ συνάντηση τοῦ ξεκινήματος μὲ τὸν π. Ἀρτέμιο ἡ ἀπόδοση αὐτὴ θὰ ἦταν πολὺ κατώτερη.— Τοὺς ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνη μου. (Σημείωση τοῦ μεταφραστῆ).

1. ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΥΔΙΤΟΥ (;) Εἰς τὸν βίον καὶ τὴν ἄθλησιν τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογητοῦ Μαξίμου, P.G. 90, 72 Β-73 Α.

ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ 2026 ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΧΡΑΝΤΟΥ

 

  

Αγναντεύοντας από τη Χώρα της Άνδρου την Πανάχραντο, μοιάζει με λευκό περιστέρι που σκεπάζει όλη την Άνδρο κάτω από τις φτερούγες της, την Άνδρο που παραμένει γαντζωμένη στο νησί σε πείσμα των καιρών και την Άνδρο που ταξιδεύει στις επτά θάλασσες μα ο νους της βρίσκεται κάθε Δεκαπενταύγουστο στο μοναστήρι της.
Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος θα εορταστεί με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια η Κοίμησις της Θεοτόκου στην Ιερά ημών Μονή όπου εδώ και δέκα αιώνες φυλάσσεται η πάνσεπτη εικόνα της Κυρίας ημών Θεοτόκου της Παναχράντου, εικόνα που το χέρι του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά ιστοριογράφησε.

Πρόγραμμα Πανηγύρεως

ΠΑΡΑΜΟΝΗ 14 Αυγούστου 6:30 μμ.

Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός μετ’ αρτοκλασίας & Ιερά Ακολουθία των εγκωμίων της Υπεραγίας Θεοτόκου έμπροσθεν του Επιταφίου της Παναγίας.

ΑΝΗΜΕΡΑ 15 Αυγούστου 07:00 πμ.

Όρθρος & Πανηγυρική Θεία Λειτουργία μετ’ αρτοκλασίας.                                                                                                                   
Μετά το πέρας των Ιερών Ακολουθιών θα ακολουθήσει το παραδοσιακό Παναχραντινό κέρασμα. 

Ἐγκώμιο στην Κοίμηση τῆς Ἁγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου Θεοδώρου Στουδίτου

Φωνή κεράτινης σάλπιγγας, πού νά ἀντηχῆ δυνατώτερα ἀπό ἀνθρώπινη φωνή καί νά συγκλονίζη τά πέρατα, ἀπαιτεῖ ἕνας λόγος πρός τιμήν τῆς ἱερᾶς αὐτῆς ἡμέρας, ἀγαπητοί μου· γι᾿ αὐτό καί κινδυνεύει ν᾿ ἀποτύχη τώρα, καθώς ἀκούγεται προερχόμενος ἀπό τό ἀσθενές φωνητικό μου ὄργανο. Ἡ Κυρία ὅμως καί Βασίλισσα τοῦ παντός, ἔτσι καθώς εἶναι ἀφιλόδοξη, θά δεχτῆ νομίζω κι αὐτόν ἐδῶ τόν σύντομο καί πενιχρό λόγο πού τῆς προσφέρουμε οἱ δοῦλοι της, ὅμοια μέ ἐκείνους τούς διεξοδικούς καί ἀστραφτερούς τῶν σπουδαίων ὁμιλητῶν, μέ τό νά παρακινεῖται σέ συμπάθεια ἀπό τίς προσευχές αὐτοῦ πού μέ προστάζει νά ὁμιλήσω· ἐπειδή ἀκριβῶς καί ἕνα μόνο πράγμα προσέχει ἡ φιλάγαθη: τήν πρόθεσι.

Ἐμπρός λοιπόν, συνάξου ὁλόκληρη ἡ οἰκουμένη, ἱεράρχες καί ἱερεῖς, μοναχοί καί κοσμικοί, βασιλεῖς καί ἄρχοντες, ἄνδρες καί γυναῖκες, ἀγόρια καί κορίτσια, φυλές καί γλῶσσες, μέ ὅλο μαζί τό ἔθνος καί τό πλῆθος, καί ἀφοῦ ἀλλάξης τά φορέματα τῶν ἀρετῶν σου, «ντυμένη» κι ἐσύ «στά κρόσσια τά χρυσά καί στολισμένη» (Ψαλμ. μδ´ 14), πρόβαλε μέ πρόσωπο φαιδρό καί ὅλο χαρά γιόρτασε τῆς Κυριοτόκου Μαρίας τήν ἑορτή, τήν ἐπικήδεια συγχρόνως καί διαβατήρια· διότι φεύγει ἀπό ἐδῶ κάτω καί πηγαίνει κοντά στά ὄρη τά αἰώνια, τό ὄρος ὄντως τό Σιών, στό ὁποῖο εὐδόκησε ὁ Θεός νά κατοικῆ, ὅπως ψάλλει ἡ λύρα τοῦ ψαλμωδοῦ. Σήμερα λοιπόν ὁ ἐπίγειος οὐρανός περιβαλλόμενος τήν στολή τῆς ἀφθαρσίας ἀποκτᾶ νέα διαμονή, τήν καλύτερη καί αἰώνια.

Λόγος εἰς τὴν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου Ἠλίας Μηνιάτης «Παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου, ἐν ἰματισμῶ διαχρύσω περιβεβλημένη, πεποικιλμένη».

 Αὐτὴ εἶναι ἡ πλέον ζωντανὴ καὶ πρεπώδης εἰκὼν τῆς μεταστάσης εἰς οὐρανὸν Θεομήτορος.ὁπού ἐζωγράφισε μὲ θεοκίνητον κάλαμον ὁ Προφητάναξ· καὶ πρὸς τὴν θεωρίαν τῆς εἰκόνος ταύτης προσκαλῶ σήμερον τὰ ὄμματα τῆς εὐλαβοῦς σας διανοίας, ὢ φιλέορτον σύστημα.

Μὴ στοχασθῆτε ἐδῶ κάτω τὰ θλιβερὰ ἐκεῖνα σύμβολα τοῦ θανάτου· ἐκεῖ, δηλαδή, ὁπού φαίνεται ἕνα σῶμα νεκρὸν ἁπλωμένον ἐπάνω εἰς ἕνα κράββατον, κηδευόμενον σεπτῶς παρὰ τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων, παραδόξως συνηγμένων ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς. Εἰς τὴν ἁγιωτάτην Παρθένον ὅλα ἐστάθησαν ὑπὲρ ἄνθρωπον· εἰς τοῦτο μόνον ἔδειξε πὼς ἦτον φύσεως ἀνθρωπίνης, διατὶ σήμερον φαίνεται, πὼς εἶναι φύσεως θνητῆς· ἀλλὰ καὶ εἰς τοῦτο ἐφάνησαν τὰ προνόμια τῆς θείας χάριτος· διατί, καθὼς ὅταν ἡ πανάμωμος Μαρία συνέλαβεν, ἡ σύλληψις ἐστάθη ἄσπορος, καὶ ὅταν ἐγέννησεν, ἡ κύησις ἐστάθη ἀδιάφθορος, ἔτζι ὅταν ἀπέθανεν, ἡ νέκρωσις ἐστάθη ἀθάνατος.

Δὲν εἶναι θάνατος, ὄχι, ἐτοῦτος, ὡσὰν ἐκεῖνος ὁ τύραννος τοῦ γένους μας, ὁ υἱὸς τῆς κατάρας καὶ πατὴρ φθορᾶς, ὁπού εἰς τὸ σκοτεινόν του βασίλειον κρατεῖ αἰχμάλωτον τοῦ Ἀδὰμ τὴν κληρονομίαν. Αὐτὸς εἶναι ἢ ἕνας γλυκὺς ὕπνος, μὲ τὸν ὁποῖον θέλησε ἡ πάναγνος Δέσποινα ὡσὰν νὰ ἀναπαυθῆ ὀλίγον εἰς τὸ πέρας τῆς ἐπικήρου ταύτης ζωῆς, διὰ νὰ ἀρχίση τὴν ὁδὸν ἐκείνης τῆς ἀκηράτου· ἢ μία θαυμαστὴ ἔκστασις θείου ἔρωτος, εἰς τὴν ὁποίαν, ἡ μὲν μακαριωτάτη ἐκείνη ψυχὴ σπεύδουσα τὸ ὀγληγορώτερον νὰ φθάση πρὸς τὸν ἠγαπημένον θεῖον Υἱόν, ἄφησε δι’ ὀλίγον τὸ ὁμοδίαιτον σῶμα· καὶ τοῦτο ὁμοίως αἱρόμενον ὑπὸ χερουβικοῦ ἅρματος ἠκολούθησε τὸν αὐτὸν δρόμον καὶ ἀνέβη δεδοξασμένον εἰς οὐρανούς.

Ἡ Ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως Γεώργιος Φίλιας Ἐπίκουρος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ἡ παράδοση περὶ τῆς ταφῆς τῆς Θεοτόκου

 

Οἱ ἀπόκρυφες διηγήσεις παρέχουν μὲν στοιχεῖα τοῦ ἑορτολογικοῦ περιεχομένου (τῶν γεγονότων τῆς ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως), δὲν σχετίζονται ὅμως μὲ τὴ διαδικασία ἐμφανίσεως τῆς ἑορτῆς13. Τὸ ἐνδιαφέρον της περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐμφανίσεως μελέτης πρέπει νὰ ἐπικεντρωθεῖ στὴν παράδοση περὶ τοῦ τόπου τῆς Κοιμήσεως καὶ τῆς ταφῆς τῆς Θεοτόκου, ἐφόσον εἶναι εὔλογο οἱ τοποθεσίες αὐτὲς νὰ ἀπετέλεσαν τὸ λίκνο ἐμφανίσεως τῆς ἑορτῆς14.

Ἡ παράδοση περὶ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στὴν ἐν Ἱεροσολύμοις οἰκία τῆς15  καὶ ταφῆς της στὴν ἴδια πόλη ἀναφαίνεται περὶ τὸν 5ο αἰ16, (περὶ τὰ τέλη τοῦ 4ου αἰ. ὁ Ἐπιφάνιος Σαλαμίνος οὐδεμία παρόμοια παράδοση γνωρίζει17  καὶ ἐνισχύεται ἀπὸ μαρτυρίες «Ὁδοιπορικῶν» του 6ου αἰ., τόσο τοῦ προσκυνητοῦ Θεοδοσίου (530 μ.Χ.) περὶ ὑπάρξεως ναοῦ πρὸς τιμὴ τῆς Θεοτόκου στὴ Γεθσημανὴ18, ὅσο καὶ τοῦ Ἀντωνίου τῆς Πλακεντίας (570 μ. Χ.), ὁ ὁποῖος ἐπισημαίνει ὅτι ἐντός τοῦ ναοῦ αὐτοῦ ὑπῆρχε καὶ ὁ τάφος τῆς Θεοτόκου19. Μνεία τοῦ τάφου αὐτοῦ γίνεται τὸν 7ο αἰ. στὴν Ἀνακρεόντιο ποίηση τοῦ Σοφρωνίου Ἱεροσολύμων (+638 μ. Χ.) 20, ὁ ὁποῖος τιμᾶ τὴ Θεοτόκο στὴ συγκεκριμένη τοποθεσία21. Ἡ παράδοση τῆς «Dormitio hierosolymata» (Κοιμήσεως ἐν Ἱεροσολύμοις), ὅπως ἀναφέρεται στὸ «Brevarius de Hierosolyma» τοῦ 6ου αἰ.22, φαίνεται νὰ κατέχει τὴν αἴγλη τῆς ἱστορικότητας23, πρὸς αὐτὴν δὲ προσανατολίζονται σημαντικὲς ἔρευνες περὶ τοῦ τάφου τῆς Θεοτόκου24.

Κατὰ συγκυρία περισσότερο «μυστικιστικὴ» καὶ ὀλιγότερο ἐρευνητικὴ ἀνεφάνη ἡ παράδοση περὶ Κοιμήσεως καὶ ταφῆς τῆς Θεοτόκου στὴν Ἔφεσο. Ἀναφερόμεθα στὴν περὶ τοῦ θέματος «δραματικὴ ἀποκάλυψη», τὴν ὁποία διετείνετο ὅτι εἶχε ἡ Anna Vatherine Emmerich, αὐγουστινιανὴ μοναχή τοῦ ἀβαείου Agnetenberg τῆς Βεστφαλίας (+1824). Οἱ «ἀποκαλύψεις» τῆς Emmerich σχετίζονται μὲ τὸ γεγονὸς τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, τὴν ὁποία (Κοίμηση) τοποθετοῦν στὴν Ἔφεσο καί, μάλιστα, στὴν οἰκία τὴν ὁποία εἶχε οἰκοδομήσει ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης25. Ἡ περιοχὴ τῆς Ἐφέσου «Παναγία-Καπούλη» (πόρτες τῆς Παναγίας) ἐθεωρήθη ὡς ἡ τοποθεσία Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου26. Οἱ ἀπόψεις αὐτὲς δὲν εἶχαν μὲν τὴν ἀπαιτούμενη τεκμηρίωση, συνεκίνησαν ὅμως τοὺς διατεινόμενους ὅτι ἡ Θεοτόκος δὲν ἐτάφη στὴ Γεθσημανῆ27. Ἡ παράδοση περὶ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου στὴν Ἔφεσο, ἄλλωστε, συντηρήθηκε ἀπὸ τὴν ἀπόκρυφη γραμματεία28, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τὸ γεγονὸς συγκλίσεως τῆς Γ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου στὸ ναὸ τῆς «ἁγίας Μαρίας» στὴν Ἔφεσο29, ἂν καὶ δὲν ὑπάρχει βεβαιότητα περὶ ἀφιερώσεως τοῦ ναοῦ αὐτοῦ στὴν παρθένο Μαρία ἢ σὲ ὁμώνυμη ἁγία30.